iznik-sub

Üretim Süreci

İznik Çinileri, % 85 oranında kuvars içermesi nedeniyle son derece sağlam bir yapıya sahiptir. Bu özelliği, çinilerin mimari uygulamalarda iç mekanlarda kullanıldığı gibi dış cephelerde de kullanılmasını sağlamaktadır.

İznik çinilerinin gizem ve hayranlık uyandırması, seramik literatüründe teknolojik olarak başarılması çok zor olarak tanımlanan hamur, astar ve sırdan oluşan üç kuvars tabakasının başarılı bileşiminden kaynaklanmaktadır. Kullanılan renkler yarı değerli taşların renklerinden etkilenmiştir. Örneğin; Mercan Kırmızısı, Malahit veya Firuzenin yeşili, Lapis Lazuli'nin koyu mavisi gibi.  Desen tasarımları alegorik ve sembolik değerler yanında, ülkemizin flora ve faunasını yansıtır. Çinilerdeki geometrik örgülü düzenlemeler ise gökyüzü, semavi kurallarla fert arasındaki ilişkinin, kozmik düşüncenin yansımasıdır. Kitabeler ve yazılar genellikle anlam olarak iddialı ve kişiyi yücelten metinleri içermez, İslam düşüncesi ve felsefesini yansıtır.

Mimari yapılarda çini bezemeler diğer özellikler ile bütünleşmiş, ancak aşırılıktan uzak, göze hoş gelen ama mütevazi ölçülerde tutulmuştur. Hem geleneksel hem de modern desenleri kullanarak İznik Çinilerinin yalnız pano olarak değil, aynı zamanda mimari uygulamalarda kullanılıyor olması, tüm dünyada İznik çinilerinin yeniden keşfedilmesinde ve günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelmesinde önemli rol oynamıştır.

ÜRETİM SÜRECİ

Kuvars, kum, kil ve silisyumdan hazırlanan çini hamuru, cam plakalar üzerine bez konularak ahşap çerçeveler içine el basıncı ile sıkıştırılır. Hamur bu haliyle nemine göre 3 gün ile bir hafta arasında kurumaya bırakılır. Ahşap kalıplar (çerçeveler) içinden alınan kuru plaka elde zımpara ile gönyelenerek (istenilen boyutlara getirilerek) alt kenarları harç tutması (ıslak betona rahatça gömülmesi ve kuruyunca düşmemesi) için pahlanır. Yüzey düzeltme ve perdahı zımpara ile yapılır.
Çini hamuru içinde görülen irili ufaklı hava boşlukları hamurun karıştırılması ve elle sıkıştırılması sırasında oluşur. Bu boşluklar, çininin don olayında görülen genleşmesini süspanse ederek, hamurun çatlamasını önler. Çini hamurunun karışımında yüksek oranda kuvars bulunur. Perdahlanan ve zımparalanan çini hamurları 900 C'de pişirilir ve 45 günlük süre sonunda fırınlardan boşaltılır. Bu fırınlanmış plakalara bisküvi denir.

Bisküvi plakalar üzerine, desenlerin çizileceği yüzeyi elde etmek  için 1,5 ve 2 mm kalınlık oluşturacak şekilde astar akıtılır. Bu işleme astar çekme denir. Üzerine astar çekilmiş bisküviler gölgede, hava akımının kuvvetli olmadığı ortamlarda kurutulmaya bırakılır. Kuruyan astarlı plakalar ikinci defa pişirilir.

Daha sonra desen aşamasına delinir. Eskiz kağıdı üzerine delinmiş desenler (şablon), kömür tozu aracılığıyla astarlı plakaya aktarılır.

Desenin konturları siyah boya ve samur fırça ile sabitlenir.

Bu konturlar içine desene göre belirlenmiş renklerle boyanan çini plaka, boyaların kuruması için bir veya iki gün bekletilir. Boya ve renkli sır için metal oksitler çeşitli işlemlerden geçirilerek kullanılırlar. Genel olarak İznik Çiniciliği'nde kullanılan boyalar ya tamamen saf oksitler veya fritlenmiş karışımlardır. Öğütme işlemi porselen gövdeli ve porselen bilyeli sulu değirmenlerde yapılır. Geleneksel İznik Çinileri'nde ağırlıklı olarak kullanılan renkler, siyah, yeşil, kırmızı, turkuaz, kobalt, mavi, mangan morudur.

Hazırlanan sır karışımı desen çizilmiş astarlı plaka üzerine dökülür. Bu işleme sır çekme denir. Sır çekilen plaka tamamen kuruyuncaya kadar beklenir. Kuruduktan sonra üçüncü pişirim için fırına yerleştirilir ve 900 C 'de pişirim yapılır. Pişirim sonrası tamamen soğuyan çini plakalar fırından alınır. Sağlam olan parçalar (sır tabakasının düzgün yayıldığı, sır yüzeyinde kabarcık ve köpüklenme olmayan, sır altında çatlak olmayan, boyalarında akma olmayan ve çini plakanın düzlemselliğini yitirmediği) ayrılarak diğerleri imha edilir.